De out-of-office staat aan. De koffers zijn gepakt. Maar lukt het ook om het werk echt achter (je) te laten?
Voor veel medewerkers blijkt dat lastiger dan gedacht. Nog even de mailbox controleren vanaf het vakantieadres, een Teams-bericht beantwoorden of tussendoor toch een telefoontje plegen. Soms uit verantwoordelijkheidsgevoel, soms omdat collega’s afhankelijk zijn van bepaalde kennis of expertise. Toch zegt juist dat gevoel veel over een organisatie.
Vertrouwen als basis
Wanneer medewerkers met een gerust hart vakantie kunnen opnemen, is er meestal sprake van een cultuur waarin vertrouwen centraal staat. Vertrouwen dat collega’s werkzaamheden overnemen, dat belangrijke zaken worden opgepakt en dat afwezig zijn niet betekent dat alles stilvalt. Andersom kan de vakantieperiode ook kwetsbaarheden blootleggen. Zijn bepaalde medewerkers onmisbaar? Is kennis voldoende gedeeld? Weten collega’s waar projecten staan? Of ontstaat er stress zodra iemand enkele weken afwezig is?
De antwoorden op deze vragen zeggen vaak meer over de organisatiecultuur dan veel beleidsdocumenten ooit zullen doen.
Loslaten is ook een vaardigheid
In een tijd waarin werk en privé steeds meer door elkaar lopen, is het niet altijd eenvoudig om afstand te nemen van het werk. Toch blijkt juist dat loslaten belangrijk.
Onderzoek van de University of Georgia, gebaseerd op een meta-analyse van 32 internationale studies, laat zien dat vakanties een aantoonbaar positief effect hebben op het welzijn van medewerkers. De grootste voordelen worden bereikt wanneer mensen tijdens hun vakantie ook daadwerkelijk afstand nemen van hun werk. De positieve effecten blijken bovendien langer aan te houden dan eerder werd gedacht.
Maar loslaten lukt alleen wanneer medewerkers erop vertrouwen dat het werk tijdens hun afwezigheid in goede handen is.
Wat zegt dit over medewerkerbetrokkenheid?
De vakantieperiode lijkt misschien een praktisch onderwerp, maar raakt aan verschillende factoren die direct invloed hebben op medewerkerbetrokkenheid. Kunnen medewerkers hun werkzaamheden goed overdragen? Hebben zij vertrouwen in hun collega’s? Voelen zij zich gesteund door hun leidinggevende? En ervaren zij voldoende ruimte om werk los te laten wanneer zij vrij zijn? Dat zijn vragen die veel zeggen over hoe medewerkers hun organisatie ervaren.
Meer dan tevredenheid alleen
Veel organisaties meten medewerkerbetrokkenheid om inzicht te krijgen in motivatie, tevredenheid en loyaliteit. Maar een medewerkerbetrokkenheidsonderzoek gaat verder dan dat.
Het brengt ook factoren in beeld die bepalend zijn voor de dagelijkse werkbeleving, zoals:
- vertrouwen binnen teams;
- samenwerking tussen collega’s;
- eigenaarschap en verantwoordelijkheid;
- communicatie;
- leiderschap;
- werk-privébalans.
Juist deze factoren bepalen vaak of medewerkers met een gerust gevoel vakantie kunnen opnemen.
Een praktijkvoorbeeld
Bij een organisatie scoorden medewerkers hoog op algemene tevredenheid. Toch viel één opvallend resultaat op: relatief veel medewerkers gaven aan moeite te hebben om hun werk los te laten. Uit een verdiepende analyse bleek dat veel specialistische kennis bij individuele medewerkers lag. Collega’s waren wel bereid elkaar te helpen, maar hadden niet altijd voldoende inzicht in lopende werkzaamheden. Daardoor voelden medewerkers zich tijdens vakanties verantwoordelijk voor zaken die eigenlijk prima door anderen konden worden opgepakt.
De organisatie besloot meer aandacht te besteden aan kennisdeling, overdrachtsmomenten en teamoverstijgende samenwerking. Niet alleen verbeterde daarmee de vakantieoverdracht, medewerkers gaven ook aan meer vertrouwen te ervaren in de dagelijkse samenwerking.
Vakantie als graadmeter voor betrokkenheid
Misschien is de vraag “Kun je met een gerust hart met vakantie?” wel een verrassend goede graadmeter voor medewerkerbetrokkenheid. Want als medewerkers erop vertrouwen dat collega’s het werk oppakken, dat kennis wordt gedeeld en dat zij na hun vakantie gewoon weer kunnen aansluiten, zegt dat veel over de cultuur van een organisatie.
Een betrokken medewerker is niet iemand die tijdens de vakantie voortdurend bereikbaar blijft. Een betrokken medewerker werkt in een organisatie waarin vertrouwen, samenwerking en verantwoordelijkheid zo goed zijn geregeld dat hij of zij ook echt kan loslaten.
En juist daarin schuilt de kracht van een sterke organisatie.
