Reflectie op Workaholics Day (5 juli)
Workaholics Day – jaarlijks op 5 juli – lijkt op het eerste gezicht een luchtige themadag. Maar de onderliggende boodschap is van groot belang, zeker voor HR-professionals: hoe gezond is de werkrelatie van onze medewerkers? En zijn we als organisatie voldoende alert op signalen van werkverslaving?
Werkverslaving is een sluipend risico. Medewerkers die erdoor worden gedreven, tonen vaak juist het gedrag dat organisaties waarderen: hard werken, betrokkenheid, altijd beschikbaar zijn. Maar achter die ogenschijnlijk positieve houding kan structurele overbelasting schuilgaan. En als deze medewerkers uiteindelijk uitvallen, is de impact op teams, werkdruk én bedrijfscontinuïteit groot. De ironie? Juist de ‘beste krachten’ kunnen daardoor het snelst uitvallen. En dat heeft gevolgen: voor het individu, voor de teamdynamiek én voor de bedrijfscontinuïteit.
Het spanningsveld tussen bevlogenheid en werkverslaving
In onze gesprekken met organisaties en teams zien we het vaak: medewerkers die op papier ‘bevlogen’ lijken, maar in werkelijkheid structureel roofbouw plegen op zichzelf. Het verschil tussen bevlogenheid en werkverslaving is niet altijd zichtbaar aan de buitenkant – maar wel cruciaal om te herkennen:
Bevlogenheid is wetenschappelijk onderbouwd als een positieve werkstaat, gekenmerkt door vitaliteit, toewijding en absorptie (Schaufeli & Bakker, 2004). Het komt voort uit intrinsieke motivatie, autonomie en zingeving. Bevlogen medewerkers laden zichzelf op door hun werk.
Werkverslaving daarentegen – ook wel workaholisme genoemd – is volgens onderzoek (o.a. Taris, van Beek & Schaufeli) een vorm van compulsief werken, vaak gedreven door interne druk, perfectionisme of angst om te falen. Het werk wordt niet gedaan uit plezier, maar om onrust te onderdrukken. Het gevolg: chronische stress, slaapproblemen, burn-out en zelfs hartklachten.
De gedragingen lijken hetzelfde – maar de impact op gezondheid en inzetbaarheid is fundamenteel verschillend. Bevlogenheid maakt je veerkrachtig. Werkverslaving breekt je uiteindelijk op. Wist je dat werkverslaafden vaak meer uren maken dan hun bevlogen collega’s, maar minder productief zijn? Het verschil zit in energie en focus, niet in tijd.
Waarom HR hier een sleutelrol in speelt
Naast de verantwoordelijkheid die een medewerker zelf heeft, ligt hier ook voor HR een belangrijke verantwoordelijkheid. Niet alleen in het signaleren van risico’s, maar vooral in het creëren van een cultuur waarin werkdruk, balans en mentale gezondheid bespreekbaar zijn. In veel organisaties heerst nog steeds de impliciete norm dat ‘druk zijn’ gelijkstaat aan betrokkenheid. Maar als bevlogenheid doorslaat in werkverslaving, zijn de lange termijngevolgen schadelijk – voor de medewerker én voor de organisatie.
De cruciale rol van de leidinggevende
Leidinggevenden spelen hierin tevens een doorslaggevende rol. Zij staan het dichtst bij de medewerker en kunnen signalen van overbelasting of werkverslaving vaak als eerste opmerken, mits ze weten waar ze op moeten letten. Maar hier wringt het soms: ook leidinggevenden verwarren bevlogenheid met werkverslaving, zeker als het gedrag leidt tot korte termijnresultaten die ook in hun belang zijn om te behalen.
Juist daarom is het belangrijk dat leidinggevenden leren reflecteren op hun eigen aannames en verwachtingen. Geven ze onbedoeld het signaal af dat overwerk normaal is? Wordt beschikbaarheid buiten werktijd beloond? Of durven ze het gesprek aan te gaan over grenzen, herstel en duurzame inzetbaarheid? Een gezonde werkcultuur begint bij voorbeeldgedrag aan de top. Dat vraagt om leidinggevenden die niet alleen sturen op prestaties, maar ook op balans, energie en welzijn.
Van signaleren naar actie: de Vitaliteitsscan
Bij InnerVoice helpen we organisaties om hier concreet mee aan de slag te gaan. Onze Vitaliteitsscan brengt in kaart hoe medewerkers hun werk beleven, waar energie en knelpunten liggen, en waar risico’s op overbelasting ontstaan. Hiermee krijgen teams niet alleen inzicht, maar ook de taal en handvatten om gerichte gesprekken te voeren over duurzame inzetbaarheid.
In een tijd waarin hybride werken de grenzen tussen werk en privé verder vervaagt, is dit geen luxe, maar noodzaak.
Workaholics Day als moment van bewustwording
Workaholics Day biedt een mooi moment om dit onderwerp binnen je organisatie onder de aandacht te brengen. Niet als waarschuwing tegen hard werken, maar als uitnodiging tot reflectie:
- Waarom werk ik zoals ik werk?
- Wat is mijn (of onze) drijfveer? Komt mijn motivatie van binnen uit omdat ik het werk echt leuk vind, of werk ik vooral omdat ik me anders schuldig voel?
- Hoe zorgen we als organisatie dat bevlogenheid niet omslaat in overbelasting? Hoe herkennen we het verschil tussen bevlogen en werkverslaafde medewerkers?
Meer weten?
Wil je meer grip op werkdruk, werkplezier en inzetbaarheid in jouw organisatie? Of wil je weten of werkverslaving een risico vormt binnen jouw organisatie? Kijk samen met ons wat er écht speelt in jouw organisatie. Eén gesprek kan al veel inzicht geven. Bel of mail ons, we denken scherp én praktisch met je mee.
