Van individueel probleem naar collectieve verantwoordelijkheid
Tijdens de conferentie over vitaliteit op 3 november 2025 kwam één thema duidelijk naar voren: vrouwelijke gezondheid. Tijdens haar workshop “Female Health” liet dr. Ingeborg van Dijk-Smidts zien hoe hormonale veranderingen, van menstruatie en zwangerschap tot de overgang of fertiliteitstrajecten, grote invloed hebben op hoe vrouwen zich voelen, functioneren en presteren op het werk.
Te vaak wordt hormonale gezondheid gezien als een individueel probleem, iets waar een medewerker “mee moet leren omgaan”. In werkelijkheid is dit een collectief vraagstuk dat organisaties structureel raakt:
- Circa 80% van de vrouwen ervaart hormonale klachten die samenhangen met menstruatie, zwangerschap of de overgang. Omgerekend gaat het om zo’n 3,2 miljoen werkenden, van wie ongeveer 1,4 miljoen vrouwen regelmatig klachten ervaren, variërend van buikpijn en slaapstoornissen tot prikkelbaarheid en gewrichtspijn.
- Onderzoek onder vrouwen van 15–45 jaar laat zien dat 13,8% ooit afwezig was door menstruatiegerelateerde klachten en 81% productiviteitsverlies rapporteert. Vrouwen melden zich gemiddeld negen dagen per jaar ziek door menstruatie- of hormoongerelateerde klachten en zijn op nog eens 23 dagen wel aanwezig, maar minder productief.
- TNO en CBS tonen aan dat 35% van de vrouwen hun klachten verbergt, omdat zij bang zijn dat collega’s of leidinggevenden hen zwak vinden of dat het hun carrière schaadt. Hierdoor wordt het daadwerkelijke effect op productiviteit vaak nog onderschat.
Deze cijfers laten zien dat het niet gaat om een individueel ongemak, maar om een collectieve uitdaging met impact op verzuim, functioneren en werkvermogen.
De vergeten dimensie van vitaliteit
Vitaliteitsbeleid richt zich vaak op beweging, voeding en mentale veerkracht. Hormonale gezondheid blijft echter een vergeten dimensie. Schommelingen in hormonen beïnvloeden energie, concentratie, geheugen en stressbestendigheid, met directe gevolgen voor prestaties en betrokkenheid op de werkvloer.
Een belangrijk aspect dat vaak wordt onderschat, is presenteïsme: medewerkers die fysiek aanwezig zijn, maar door gezondheidsklachten niet optimaal functioneren. Bij vrouwen kan dit verband houden met bijvoorbeeld menstruatie, overgangsklachten of verhoogde stress door zorgverantwoordelijkheden. Presenteïsme is daarmee een stille, maar substantiële factor in productiviteitsverlies.
Daarnaast is bewustwording bij vrouwen zelf essentieel: hormonale klachten overlappen vaak met andere aandoeningen, zoals burn-out of schildklierproblemen, waardoor ze regelmatig niet of pas laat worden herkend.
Organisatorische impact
Voor organisaties vertaalt dit zich in concrete risico’s: productiviteitsverlies, verborgen presenteïsme, hogere verzuimkosten en soms zelfs het vertrek van talentvolle medewerkers.
- Uit TNO/CBS-onderzoek blijkt dat 67% van de vrouwen met hormoongerelateerde klachten doorwerkt terwijl ze zich ziek voelt.
- Ongeveer 50% geeft aan beperkt te worden in het werk, en bij 31% gebeurt dit meerdere keren per jaar.
- Internationaal onderzoek (Mayo Clinic, VS) laat zien dat menopauze-gerelateerde klachten jaarlijks circa US$ 1,8 miljard kosten aan verloren werkuren, exclusief medische kosten.
- Vrouwen met langdurige hormonale klachten vallen vaker uit of groeien minder door, wat op de lange termijn kan leiden tot inkomensverlies en economische schade voor zowel medewerker als werkgever.
Wat organisaties kunnen doen
1. Maak vrouwelijke gezondheid bespreekbaar
Integreer het thema in het vitaliteitsbeleid, niet als “bijzonder thema”, maar als volwaardige dimensie van gezondheid en werkvermogen. Het gesprek hoeft niet te draaien om hormonale klachten zelf, maar om wat een medewerker nodig heeft om het werk goed te kunnen doen in periodes van hormonale veranderingen.
Train leidinggevenden in empathisch en oordeelloos luisteren. Laat hen vragen stellen als:
“Wat zou jou helpen om deze week je werk prettig te kunnen doen?”
“Zijn er bepaalde afspraken of aanpassingen nodig die jou helpen om goed in balans te blijven?”
2. Bied flexibiliteit en autonomie
Flexibele werktijden of thuiswerkmogelijkheden op zwaardere dagen
- Tijdelijke aanpassing van taken of extra pauzemogelijkheden
- Kleine werkplekaanpassingen zoals rustigere of koelere ruimtes
3. Meet wat er écht speelt
Breng structureel in kaart hoe medewerkers zich voelen. Organisaties die zicht krijgen op zowel fysieke als mentale gezondheid, inclusief minder zichtbare thema’s zoals hormonale veranderingen en zorgbelasting, kunnen veel gerichter sturen op vitaliteit en duurzame inzetbaarheid. Vroege signalering helpt om klachten, overbelasting of stress te herkennen voordat deze escaleren.
4. Vertaal inzicht naar beleid én cultuur en doorbreek het taboe
Open gesprekken normaliseren het onderwerp, doorbreken taboes en creëren een inclusieve werkcultuur waarin medewerkers zich gesteund voelen en signalen van productiviteitsverlies sneller zichtbaar worden. Zorg voor:
- Levensfasegericht inzetbaarheidsbeleid
- Leiderschaps- en vitaliteitstrainingen waarin hormonale gezondheid wordt meegenomen
- Voorlichting voor alle medewerkers, zowel mannen als vrouwen
Vitaliteit begint met luisteren
Het gesprek over vrouwelijke gezondheid verdient aandacht, niet uit medelijden, maar vanuit begrip, gelijkwaardigheid en vertrouwen. Organisaties die dit thema structureel integreren in beleid en cultuur, verminderen productiviteitsverlies, vergroten betrokkenheid en creëren een werkklimaat waarin medewerkers in elke levensfase kunnen floreren.
Het is tijd om vrouwelijke gezondheid structureel op de agenda te zetten: voor het welzijn van medewerkers én voor de toekomstbestendigheid van organisaties.
Echte vitaliteit begint met luisteren. Hoe gaat het écht met je medewerkers, fysiek én mentaal?
Wie die vraag durft te stellen én ernaar handelt, zet een belangrijke stap richting duurzame inzetbaarheid en een inclusieve werkcultuur.
